,

Σε ποιό σκέυος θα μαγειρέψεις σήμερα;

Μαγειρικο σκεύος

Η ποιότητα των μαγειρικών σκευών, η φροντίδα τους, καθώς και η επιλογή του σωστού σκεύους για την κάθε δουλειά που το χρειάζεστε παίζει σημαντικό ρόλο στην ποιότητα του φαγητού που ετοιμάζετε. Για παράδειγμα, μπορεί να ροδίσει το κρέας σας όμορφα, στο σκεύος από χυτοσίδηρο, αλλά αν θέλετε να το κοκκινίσετε με ντομάτα (που θεωρείται όξινη τροφή) θα αντιδράσει και να προκληθούν αλλοιώσεις στη γεύση του φαγητού, που σίγουρα δεν θα θέλετε. Γνωρίζοντας τα μαγειρικά σκεύη σας, μπορείτε να πετύχετε, ένα πιο υγιεινό και κατά συνέπεια καλύτερο και εύγεστο φαγητό.

 

Ανθρακοχάλυβας : Θερμαίνει γρήγορα και αντέχει στις υψηλές θερμοκρασίες. Καλό για υψηλής θερμότητας τσιγάρισμα, ανάδευση-τηγάνισμα, και μαγείρεμα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά. «Εμπλουτίζει» με σίδηρο τα τρόφιμα.

Αντιδρά με τα όξινα τρόφιμα και πιθανόν να τους αλλάζει την γεύση.

Πλένετε στο χέρι με ζεστό νερό και σφουγγάρι (όχι σαπούνι), καλό στέγνωμα (για να μην σκουριάσει), και για τη διατήρηση της επιφάνειας αλείψτε το με μαγειρικό λάδι.

 

Χάλυβας: Αντιδρά λιγότερο με τις τροφές και για πολλούς είναι το πλέον χρήσιμο και υγιεινό μαγειρικό σκεύος, είναι κατάλληλο για χύτρες ατμού, κατσαρόλες και για σκεύη  του φούρνου. Απομάκρυνε το φαγητό αμέσως μόλις ψηθεί για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος να αναπτυχθεί μεταλλική γεύση. Καλύτερα να μην τρίβετε το σκεύος διότι μπορεί να γδαρθεί. Εάν έχετε κάψει κάτι στο σκεύος, καλύψτε την ζημιά με μαγειρική σόδα ή ένα καλό απορρυπαντικό και αφήστε το για μια μέρα να μουλιάση. Η σόδα θα ξεκολλήσει το καμένο φαγητό. Τα μέταλλα για την κατασκευή του χάλυβα είναι ο σίδηρος, το νικέλιο και το χρώμιο. Τα μαγειρικά σκεύη που περιέχουν σίδηρο «εμπλουτίζουν» το φαγητό με 20% της ημερήσιας δόσης σιδήρου!!!! Το νικέλιο βρίσκετε σε αμελητέες ποσότητες για να θεωρηθεί επικίνδυνο για τον οργανισμό, αλλά αρκετό για να προκαλέσει αλλεργική αντίδραση σε άτομα ευαίσθητα. Ένα γεύμα μαγειρεμένο από σκεύος χάλυβα «εμπλουτίζετε» περίπου με 45 mg χρωμίου ενώ η ασφαλής δόση είναι μεταξύ 50 – 200 mg την ημέρα.

 

Χυτοσίδηρος: Θερμαίνει και ψύχει σιγά, και ακόμη διανέμει σωστά την θερμότητα. Ιδανικό για τηγάνισμα και γρήγορο ψήσιμο, σωτάρισμα λαχανικών. Παρέχει μία σχετικά αντικολλητική επιφάνεια. Όπως και ο ανθρακαχάλυβας, «εμπλουτίζει» σίδηρο (μη απορροφήσιμος από τον οργανισμό) τα τρόφιμα .

Αντιδρά με όξινα τρόφιμα και μπορεί ν’ αλλοιωθεί η γεύση των τροφίμων και να αποχρωματίσει το τηγάνι.

Πλένετε στο χέρι με ζεστό νερό και σκληρή βούρτσα (όχι σαπούνι). Θα πρέπει να στεγνώσει καλά και να επαλειφθεί με το μαγειρικό λάδι για να διατηρηθεί η επιφάνεια.

 

Χαλκός: Προσφέρει έλεγχο και ταχύτητα, βοηθά στο ζέσταμα για σούπες ή σάλτσες που έχουν ως βάση τους, κρέμα γάλακτος ή αυγό. Η επένδυση από ανοξείδωτο ατσάλι κρατά τα άλατα χαλκού μακριά από τα τρόφιμα. Ίχνη χαλκού μπορεί και να είναι ευεργετικά για τον οργανισμό, αλλά μεγαλύτερες ποσότητες έστω και για μικρό διάστημα είναι τοξικό. Μικρές ποσότητες της επένδυσης δύναται να αντιδράσει με την τροφή, ιδιαίτερα με όξινη τροφή όταν σιγοβράζει ή φυλάσσεται για μεγάλα διαστήματα. Το νικέλιο είναι ένα από τα μέταλλα που μπορεί να χρησιμοποιείτε για την επικάλυψη, γι’ αυτό πρέπει να το έχουν υπόψη τους όσοι έχουν αλλεργία στο νικέλιο. Μην χρησιμοποιείτε γδαρμένα , χτυπημένα ή χωρίς προστατευτική κάλυψη μαγειρικά σκεύη ή δοχεία για μαγείρεμα ή φύλαξη τροφής.

Πλένετε στο χέρι με ουδέτερο σαπούνι και νερό. 

Για να διατηρηθεί η λάμψη του αλείψτε το με αλάτι και χυμό λεμονιού.

 

Εμαγιέ, κεραμικά και γυάλινα: Εμαγιέ είναι σκεύος που η επιφάνεια του καλύπτεται από μια υαλώδη ουσία για ενίσχυση της ανθεκτικότητας και με λίγη προσοχή μπορεί να σας κρατήσουν μια ζωή. Μπορούν να επενδύσουν κεραμικά ακόμη και μεταλλικά σκεύη. 

Θερμαίνουν και ψύχουν αργά, διανέμουν ομοιόμορφα την θερμότητα.

Πλένετε εύκολα στο πλυντήριο πιάτων.

 

Γυαλί βορίου: Είναι γνωστότερο με την εμπορική ονομασία «Pyrex». Η παρουσία βορίου και το μικρό ποσοστό αλκαλίων κάνουν το γυαλί αυτό ανθεκτικό στις απότομες μεταβολές θερμοκρασίας και περισσότερο δύστηκτο.

 

Αντι – κολλητικά τεφλόν: πλαστικό που χρησιμοποιείται ως αντι-κολλητικό στα μαγειρικά σκεύη. Επιτρέπονται για χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, μαγείρεμα, με λιγότερο λάδι και βούτυρο. Καθαρίζονται εύκολα.

Για να προστατευθεί η επικάλυψη από τη διάβρωση ή απολέπιση, να μην εκτίθενται σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες των 260οC. Επιπλέον αποφεύγετε τη χρήση λειαντικών καθαριστικών, σπόγγων από μέταλλο, ή χρήση μεταλλικών αιχμηρών εργαλείων. Αν υπερθερμανθούν, πιθανόν να εκπέμψουν ερεθιστικές ή τοξικές αναθυμιάσεις, γι’ αυτό απαγορεύεται να αφήνουμε ξηρά ή κενά αντι-κολλητικά σκεύη, πάνω σε ζεστές εστίες.Μη μαγειρεύετε ποτέ σε αντικολλητικά σκεύη που είναι γδαρμένα ή με ξεφτίσματα: Όταν αρχίσει να φθείρεται η αντικολλητική επίστρωση, είναι δυνατόν να απελευθερωθούν επικίνδυνες ενώσεις.

 

Σιλικόνη: Είναι αδρανή και ασφαλές υλικό που ακόμα και αν θερμανθεί πέρα της ανθεκτικότητας του θα λιώσει χωρίς τοξικές αναθυμιάσεις. Και αυτό ίσως επειδή αποτελείται από ένα μείγμα από άμμο και οξυγόνο( αντίθετα από το συνθετικό πλαστικό). Είναι το μοναδικό αντικολλιτικό υλικό που δεν αντιδρά με τα τρόφιμα (μέχρι στιγμής οι μελέτες αυτό δείχνουν)   και αντέχει ακραίες θερμοκρασίες. Με αυτό το υλικό κατασκευάζουν χρωματιστά σκεύη όπως ταψιά, σπάτουλες, δίσκους για παγάκια, κλπ. 

 

Ανοδιωμένο αλουμίνιο: Η ανοδίωση δημιουργεί ένα σκληρό φινίρισμα που αντιστέκεται στο ξύσιμο και με την προσκόλληση, τη μείωση της έκλυσης του μετάλλου στα τρόφιμα. Δεν αντιδρά με τα όξινα συστατικά όπως ντομάτες ή λεμόνι.

Δεν είναι δυνατή η χρήση με επαγωγικές σειρές, οι οποίες απαιτούν μια μαγνητική βάση το υλικό, όπως το σίδηρο ή χάλυβα.

Πλένεται στο χέρι με ουδέτερο σαπούνι και νερό.

Κατά πόσον τα σκεύη αλουμινίου «εμπλουτίζουν» τα τρόφιμα με αλουμίνιο, μετρήσεις δείχνουν ότι ακόμη κι αν κάποιος μαγειρεύει συστηματικά σε αυτά και χρησιμοποιεί αλουμινόχαρτο για τη φύλαξη όλων των τροφίμων στη χειρότερη περίπτωση, μπορεί να λάβει 9 mg αλουμινίου την ημέρα. Τοξική δόση για τον εγκέφαλο θεωρούνται τα 1.000 mg την ημέρα. 

Τα σκεύη από αλουμίνιο που έχουν επίστρωση, π.χ. αντικολλητική, δεν φαίνεται να κρύβουν κανέναν κίνδυνο. Γενικά, πάντως, αποφεύγετε να μαγειρεύετε όξινα τρόφιμα (όπως ντομάτες) σε αλουμινένια σκεύη χωρίς επίστρωση. 

Προτιμήστε να ψήνετε σε κλειστό σκεύος ή λαδόκολλα αντί να τυλίγετε και να ψήνετε σε αλουμινόχαρτο για παράδειγμα τις πατάτες

Τα πλαστικά που χρησιμοποιούνται για τη συσκευασία τροφίμων αλλά και σκεύη για μαγείρεμα στον φούρνο μικροκυμάτων, μεταφέρουν σε αυτά επικίνδυνες τοξικές χημικές ουσίες. Όσο πιο εύκαμπτο είναι το πλαστικό τόσο πιο πολύ αντιδρά με τις τροφές.

Το PVC , που περιέχεται στα πλαστικά και χρησιμοποιείται μέχρι και για πιπίλες των μωρών, θεωρείται ότι πιο επικίνδυνο για την υγεία και το περιβάλλον. 

Το τοξικό χημικό πρόσθετο των πλαστικών στυρένιο χαρακτηρίστηκε ως δυνητική καρκινογόνος ουσία από τη Διεθνή Υπηρεσία έρευνας στον Καρκίνο, της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας. 

Η διφαινόλη-Α (BPA), είναι ένα χημικό που χρησιμοποιείται κυρίως κατά την παραγωγή πλαστικών που μεταφέρεται στα τρόφιμα από τα πλαστικά όπως αυτά που χρησιμοποιούνται στα σκληρά μπουκάλια του νερού (όχι τα εύκαμπτα) θεωρείται ότι διαταράσσει ορμονικές λειτουργίες. Είναι γνωστό ότι το BPA εκλύεται από τα πλαστικά που το περιέχουν όταν αυτά καταπονηθούν (γρατζουνιστούν, θερμανθούν, κλπ) και ότι σε αρκετές έρευνες έχει βρεθεί σε ανθρώπινους οργανισμούς

Πάρτε τα μέτρα σας: Αποβάλετε γενικά τα πλαστικά από την ζωή σας αφού είναι γνωστή η επιβάρυνση που προκαλούν στο περιβάλλον.

Γενικά, να αποφεύγετε τη χρήση ισχυρών καθαριστικών και κυρίως σκληρού σύρματος ή αιχμηρών εργαλείων για να απαλλάξετε τα μεταλλικά σκεύη σας από ξεραμένα λίπη και κολλημένα υπολείμματα τροφών. Το νερό και το σαπούνι αλλά και φυσικά καθαριστικά όπως το αλάτι και το ξύδι, είναι εξίσου αποτελεσματικά και συγχρόνως ασφαλή και πάντοτε διαθέσιμα σε κάθε σπίτι.

Καμένα υπολείμματα φαγητού σε σκεύη ψησίματος: αν το φαγητό σας «αρπάξει» και κολλήσει στον πάτο της κατσαρόλας ή του ταψιού, γεμίστε το με νερό και προσθέστε 3 κουταλιές της σούπας αλάτι. Αφήστε να μουλιάσει όλη τη νύχτα και το πρωί βάλτε το στη φωτιά να πάρει μια βράση, πριν το τρίψετε με μια ξύλινη κουτάλα ή σπάτουλα. Αφού ξεκολλήσουν τα καμένα λίπη, πλύνετε το σκεύος με νερό και σαπούνι κουζίνας και ξεβγάλετε το καλά.

Επιπλέον μερικά τρόφιμα αντιδρούν περισσότερο από άλλα. Λίπος, όξινα συστατικά και νερό απορροφούν πιο εύκολα από πρωτεΐνη και υδατάνθρακες.

 

Επιμέλεια 

Δέττη Χριστοφίδου